โดย มติพล ตั้งมติธรรม นักศึกษาปริญญาเอก สาขาฟิสิกส์ดาราศาสตร์ มหาวิทยาลัยมิชิแกน

ในวันปีใหม่ที่ผ่านมานี้ ยานสำรวจ อวกาศ New Horizons ได้นำของขวัญ ปีใหม่มาฝาก นั่นก็คือภาพที่ได้จาก Ultima Thule ซึ่งเป็นวัตถุพ้นดาวเนปจูน (Trans – Neptunian Object) ที่อยู่ห่างไปถึง 6 พันล้านกิโลเมตร นับเป็นวัตถุที่ห่างไกล จากโลกมากที่สุดเท่าที่เคยมียานสำรวจใดๆ ของมนุษย์โฉบผ่าน

ยานสำรวจอวกาศ New Horizons นี้เป็นยานสำรวจอวกาศที่ถูกปล่อยออกไป ตั้งแต่ปี 2006 และในวันที่ 14 กรกฎาคม 2015 ได้เป็นยานสำรวจแรกที่โฉบผ่าน และนำภาพถ่ายพื้นผิวที่แท้จริงของดาว พลูโตมาให้เราได้ดูกันเป็นครั้งแรก และพูดได้ง่ายๆ ว่าเป็นการเปลี่ยนความรู้ ที่เราคิดว่าเคยรู้จักเกี่ยวกับดาวพลูโตและ Trans-Neptunian Objects ไปตลอดกาล

หลังจากที่ยาน New Horizons ได้บรรลุภารกิจในการโฉบผ่านดาวพลูโต อย่างลุล่วงด้วยดีแล้ว ทีมงานจึงได้พยายาม มองหาวัตถุ Trans-Neptunian วัตถุอื่นที่ จะทำการศึกษาต่อไป จนในที่สุดได้เลือก เป้าหมายเอาไว้ที่ดาว (486958) 2014 MU69

ภายหลังจากที่ยาน New Horizons ได้ทำการศึกษาและเรามีความเข้าใจ เกี่ยวกับดาว (486958) 2014 MU69 มากขึ้นแล้ว การตั้งชื่อ อย่างเป็นทางการจึงจะเกิดขึ้น ต่อไปในภายหลัง ตามมาตรฐาน ของ IAU อย่างไรก็ตาม หลังจาก ที่ได้ถูกรับเลือกเป็นวัตถุเป้าหมาย ของยาน New Horizons ทีมงาน จึงได้เปิดให้ประชาชนทั่วไปได้เสนอชื่อ ที่จะนำมาใช้เป็นชื่อเล่นชั่วคราวของดาว ดวงนี้ จากผู้เข้าร่วมโหวตกว่า 115,000 คน และชื่อที่เสนอเข้ามากกว่า 34,000 ชื่อ จนในที่สุดถูกคัด เหลือเพียง 37 ชื่อ จนในที่สุดในวันที่ 13 มีนาคม 2018 ชื่อที่ได้รับความนิยมที่สุด คือ Ultima Thule จึงได้กลายเป็นเป็นชื่ออย่างไม่เป็นทางการของดาวเคราะห์ดวงนี้ไป

คำว่า “Ultima Thule” นั้น มาจากภาษาละติน ซึ่งมีความหมายว่า “ขอบเขตของโลกที่เรา รู้จัก” ซึ่งมักจะพบได้ในวรรณกรรมและแผนที่ในยุคกรีกโรมันโบราณ บ่งชี้ถึงดินแดนอันไกลโพ้นที่สุด เท่าที่มนุษย์ในยุคนั้นเคยไปถึง

ซึ่งสำหรับวัตถุ Trans – Neptunian ซึ่งเป็นวัตถุที่ไกลจากโลกที่สุดเท่าที่ยานสำรวจใดๆ เคยไป เยือนนั้น นับว่าเป็นชื่อที่เหมาะเจาะเป็นอย่างยิ่ง

ยานสำรวจอวกาศ New Horizons ได้ทำการโฉบ ผ่านดาว Ultima Thule ด้วยระยะห่างเพียง 3,500 กม. ตรงกับเวลา 12:33 น. วันที่ 1 มกราคม 2019 ตามเวลา ประเทศไทย และได้ทำการบันทึกภาพของ “ขอบเขตของ ระบบสุริยะที่เรารู้จัก” เอาไว้เป็นครั้งแรก อย่างไรก็ตาม ด้วย ระยะห่างอันไกลโพ้น แต่ละสัญญาณที่ยานสำรวจอวกาศ New Horizons ส่งกลับมาจะต้องใช้เวลาถึง 6 ชั่วโมงก่อน จะถึงโลก และด้วยข้อจำกัดทางการส่งข้อมูล นั่นหมายความ ว่าจะต้องใช้เวลากว่า 20 เดือนกว่าข้อมูลที่บันทึกเอาไว้ ทั้งหมดจะทำการส่งมาถึงโลกได้ครบถ้วน

ในเบื้องต้นนั้น ภาพคร่าวๆ เผยให้เห็นว่า ดาวดวงนี้มีลักษณะ ใกล้เคียงกับพินโบว์ลิ่ง มีการหมุน รอบตัวเองและมีขนาดประมาณ 32 คูณ 16 กม.

หลังจากที่ทีมงาน New Horizons ได้รับภาพแรกสุดจาก โลกใหม่อันไกลโพ้นที่ไม่มีใครเคย เห็นมาก่อน หลังจากนั้น ภาพ รายละเอียดจึงเริ่มทยอยตามมาในภายหลัง

จากภาพใหม่ที่ได้ ทำให้เราทราบว่า แท้จริงแล้ว Ultima Thule นั้นเป็นวัตถุประเภท Contact Binary หรือ “ดาวคู่แบบแตะกัน” ซึ่งประกอบจากวัตถุทรงกลมสองวัตถุที่ชนกันจะหลอมติดกันจนมี รูปร่างอันแปลกประหลาดดังกล่าว การชนกันของสองวัตถุนี้น่าจะเกิดขึ้นที่ความเร็วไม่มากไปกว่ารถ สองคันสะกิดกันเบาๆ ในช่วงเวลาตั้งแต่เริ่มกำเนิดระบบสุริยะจักรวาล

วัตถุนี้มีความยาวรวมกันประมาณ 31 กม. โดยนักดาราศาสตร์ตั้งชื่ออย่างไม่เป็นทางการ สำหรับก้อนทรงกลมใหญ่ว่า “Ultima” โดยมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 19 กม. และทรงกลมเล็กว่า “Thule” มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 14 กม.

หากเปรียบเทียบเวลากำเนิดระบบสุริยะ เมื่อกว่า 4.6 พันล้านปีที่แล้ว การชนกันของ Ultima Thule นี้คาดว่าน่าจะเกิดขึ้นไม่ต่ำกว่า 4.55 พันล้านปีที่แล้ว คิดเป็นเวลากว่า 99% ของอายุระบบ สุริยะ การสำรวจของยาน New Horizons จึงเปรียบเสมือนได้กับการเปิดแคปซูลกาลเวลาไปเยือน วัตถุในช่วงก่อกำเนิดระบบสุริยะที่ถูกแช่แข็งเอาไว้ในห้วงอวกาศเป็นเวลาหลายพันล้านปีรอคอย การค้นพบ

ต่อมาในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2562 นาซาเผยข้อมูลล่าสุดว่ารูปร่างของ Ultima Thule มีลักษณะแบนกว่าที่คาดการณ์ไว้ โดย ก้อนที่ใหญ่กว่า ชื่อว่า “Ultima” คล้ายกับ แพนเค้กยักษ์ ในขณะที่ก้อนเล็ก ชื่อว่า “Thule” คล้ายกับเมล็ดวอลนัท ซึ่งทำให้วัตถุนี้ยิ่งพิศดาร เพิ่มเติมขึ้นไปอีก

เป็นที่แน่นอนว่า ในเวลาอีกไม่กี่เดือน ข้างหน้า เราคงจะได้เรียนรู้อะไรอีกมากเกี่ยวกับ โลกที่ไม่เคยมีใครรู้จักมาก่อนนี้ ดาว Ultima Thule นี้ จะมีความเหมือนหรือต่างจากดาว พลูโตอย่างไร? ดาวพลูโตเป็นเพียงสิ่งแปลก ประหลาดที่มีเพียงหนึ่งเดียวหรือไม่? หรือลักษณะแปลกประหลาดของดาว

พลูโตเป็นสิ่งที่พบได้ทั่วไปในวัตถุ Trans – Neptunian? และที่สำคัญที่สุดก็คือ การค้นพบเกี่ยวกับ โลกใหม่นี้ จะนำคำถามแปลกใหม่ที่เราไม่เคยแม้ แต่คิดที่จะถามมาก่อนหรือไม่? มีปริศนาอะไรที่รอ การค้นพบอยู่อีก?

หลังจากโฉบผ่าน Ultima Thule แล้ว ยานสำรวจอวกาศ New Horizons ยังมีภารกิจ ที่จะทำการศึกษาวัตถุอื่นในแถบ Kuiper Belt ต่อไปอีกจนถึงปี 2021

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *